Dünyanın en iyi sağlık sistemi Fransa'daymış. Sonra İtalya. Fransa'da bizimkine benzeyen ama tıkır tıkır işleyen bir Sosyal güvenlik sitemi varmış. Nüfusun 90'ı bu sisteme dahilmiş. Almanya sağlık hizmetlerinin kalitesinde 1 numara olmasına rağmen sistem tamamen paralı işliyor. Ya cebinden ödüyorsun ya da sigortan ödüyor.

Aşağıda Dünya Sağlık Örgütünün yaptığı sıralama var.

http://www.photius.com/rankings/healthranks.html

Ben şöyle bir araştırma yaptım seçilmiş ülkeler bazında. İlk sütün kelle başı milli gelir, 2. sütun kelle başına milli gelirin satınalma gücüne göre düzeltilmişi.

cok eski bir arastirma bu. sonrasinda epey tartisma goturdu guvenilirligi, arastirmanin yapilis sekli uzerine. tantanayi saglik ekonomistleri cikardi sonra WHO bi daha da yaparsam 2 olsun! tadinda yeminler etti

fransa'yi avrupa'nin kalanindan ayiran (ingiltere apayri bir noktada) "kara borsa" diye tabir edilebilecek primdir, rusvettir tarzi dolandiriciliklari onleyebilmesi. daha dogrusu gerek duyulmamasi. kaynaklari en verimli sekilde kullaniyorlar. sonra kisi basina dogru sayida doktor ve dogru sayida hemsire dusuyor. hemsire sorunu amerika, ingiltere ve cogu baska ulkede ciddi bir sorun. hizmete erisebilirlik konusunda benzerler genelde ama fransa'da farkli olarak hastanin talebi daha cok ciddiye aliniyor. (hem ilac hem tedavi sekli konusunda). sira yok, suraya gideceksin diye baski yapan sigorta yok. dolayisiyla yapilan anketlerde halk genelde memnun mutlu gorunuyor.

bu arastirmadan sonra yaptiklari tek degisiklik "gatekeeper" yaratmak oldu. yururluge girdi mi bilmiyorum ama, maliyetlerini daha da dusurmek icin uzman doktora gorunmeden primary care doktora (TR'de yok boyle bir sey, belki pratisyenler ya da nadiren varsa aile hekimleri bu gorevi goruyordur) gorunme zorunlulugu cikardilar.

bunca guzellige ragmen fransa'nin fransiz fransiz olmayan doktorlari suruyle amerika'ya geliyorlar. neden? tip fakulteleri ucretsiz, adamlarin borcu yok, malpractice insurance yok denecek kadar az, o yuzden az para kazaniyorlar. burda 5-6 katini veriyorlar maaslarinin.

En ideali sağlık sigortası yapan bir şirkette çalışmak

cart vitale'i (fransiz ssk karti) bir seneden sonra yeni eline ulasmis bir calisan olarak soyleyebilirim ki, saglik hizmetleri iyi. ulkenin burokrasiyle genel bir problemi var o yuzden skk'si da biraz dangalak ama neticede calisiyor.
parasiz olmasi konusu ayri. bu sigorta sinirli bir sigorta, temel ihtiyaclar icin parasiz, sonrasi parali. bunun icin mutuel denilen ek sigorta policeleri var. normal ssk'nin uzerine bu mutuel'i de cakinca tam tesekkullu oluyor. onun ucreti de iste yasa ve saglik durumuna gore degisiyor. ama bu hesaplamalara dahil edilmis midir bilmiyorum.
kalitenin nasil olculdugunu merak ettim. yani ornek hastalik/kaza senaryolari uzerinden gidilip ulke ulke ne yapildigina ve maliyetine mi bakiliyor, yoksa hastalara sistemden memnun musun diye mi soruluyor? mesela bana soyledikleri su: ne yaparsan yap, ambulans cagirma, itfaiye cagir, ambulans asiri pahali...
bir de data sorunu var. ben iranli arkadaslarimdan iran'in saglik sisteminin cok iyi oldugunu ogrendim (80 tip fakultesi gibi ucuk bir rakam biliyorum - ki doktorlari iyi). ama iran arastirmanin disinda olabilir. kuba da benzer bir sekilde disarda kalmis olabilir. ama cevre ulkelerden egitim amacli doktor kabul ettiklerini biliyorum.

Araştırma böyle yapılmış:

http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf

Iran 93.üncü. TR 70.nci galiba.

performance index'ler var. ulkenin sisteminin iyi calisip calismadiginin en onemli gostergeleri infant mortality rate ve life expectancy. bunlardan sonra bakliklari toplam saglik harcamasinin (GDP'ye oranla) ne kadar oldugu ve bu rakama bagli olarak yukardaki gostergelerin ne kadar degisiklik gosterdigi, sigorta sistemi (devlet mi ozel mi, devletse ne kadar devlet, herkes esit miktarda faydalanabiliyor mu, yoksa parana mi bagli, yine devletse universal mi) erisebilirlik (herkes istedigi zaman istedigi saglik hizmetine erisebiliyor mu?), kalite (17 yasindaki cocugun rahmini almak zorunda olmadigin halde almak, gereksiz MRI'lar, gereksiz ilaclar, yanlis teshis, yanlis tedavi, doktor hatasi, hemsire hatasi hastane personeli hatasi -malpractice-, ihmalkarlik, etc. kaliteyi etkiliyor. buna bakarak turkiye'nin en kalitesiz saglik hizmeti veren ulkelerden biri oldugunu soyleyebiliriz. datayi birak, 3. sayfa haberleri yeterli. bir de epidemiklerin ne kadar yaygin olduguna bakiyorlar. arastirma icin OECD datasini kullaniyorlar. turkiye gibi data uretmekten yoksun ulkelerden dogru verileri alamadiklari icin sonuclar cok da guvenilir olmayabiliyor tabii.

hastalara degil, rastgele secilmis (cografi olarak esit secilmis tabii) insanlara soruyorlar memnun musun basligi altinda farkli sorular.

iyi guzel de bunlar ulkeler arasinda dogrudan karsilastirma yapmaya yeter mi?
nufus yogunlugu, cevresel faktorler, yasam tarzi, beslenme aliskanliklari, genetik havuz vs. bir cirpida aklima gelen faktorler...
abd'de en ciddi problem sismanlik. sismanlik = kalp-damar hastaliklari + diyabet demek. bunun uzerine istedigin kadar masraf yap, yine de life expectancy'yi artiramazsin. bir de bu ulkede malzeme bozuk, herkeste alerji, astim vs. bir de tabii ilac endustrisinin acik rekabeti (reklamlar, promosyonlar vs.) soz konusu. yani cok fazla toplumsal etken var isin icinde...
botswana'da %30 hiv enfeksiyonu var, bunu kimle nasil karsilastiracagiz? iran 93. siradaymis. bu sonuca nasil ulasilmis gercekten merak ettim. herhalde hic data gelmeyince 0 puan vermeye karar vermisler

pek cok guzel bir noktaya temas etmissin epecicisi. ben de aynen bunu soyluyorum. ulkeleri karsilastirirken bu ulkelerin tarihi, kulturel ve sosyal benzerliklerini de hesaba katmak gerekir. kalkip da amerika'yla turkiye'yi karsilastiramazsin yukardaki faktorleri kontrol etmeden. Mesela fransa, almanya, ve isvec'de universal coverage var (bilmiyorum bunun turkce karsiligini-ozet olarak hickimse sigortasiz degil yani). bunlari karsisastirmak makes perfect sense ama bu gruba bir de turkiye'yi dahil edince olmaz iste. turkiye'yi yunanistan'la ve portekiz'le kiyaslayabilirsin. dersin ki ulan biz bi noktada yunanistan'la ayni yerdeydik, adamlar taaa 70lerin sonunda aglik sistemlerini reform ettiler bismarck'dan beveridge'den modeller alarak ulkelerine adapte ettiler cok da yakisti masallah ama biz acayip bir noktadayiz saglik soz konusu oldugunda. yunanistan turkiyeyle direkt karsilastirilir ve 35 milyon ders cikar turkiye'ye. (talep olursa sayarim bu dersleri:D). ama yaparlar mi? yapmazlar. butcenin cogu savunmaya gidiyor askere gidiyor cunku cok lazimlar


iran, afrika filan nerden cikti bilmiyorum. WHO'nun yaptigi arastirma sadece OECD ulkelerini kapsiyor. hem iran'dan veri alinabilir mi ki sonuc cikarilsin? bilmiyorum. afrika ulkeleri ayni sekilde. ama WHO arastirmasinda AIDS prevalence'i ve nasil kontrol edildigini de kullandi bir de tabii yas faktorunu.

Yunanistanda ciddi bir yaralanma ile hastanelik oldum. 2 gün baktılar bana gayet güzel, 5 kuruş da almadılar.

evet, bir yunan turkiye'de hastanelik olursa olumunu garantilemeden yollamazlar herhalde

iran da tip gayet ileri bildigim kadariyla. kalp ameliyatlarinda bayagi basarililarmis. bir de THY ucagi ile iran donusunde turk kizlarinin hepsinin burnu sarili. meger iran da ameliyat ucuz oldugu icin, bir de vize buyuk sorun olmadigi icin, turkiye'den iran'a gidip burun estetigi olup donuyor turk kizlari. sadece burunlarini gorebiliyoruz tabii ucakta, baska nereleri sarili bilemiyoruz.
pers'lilerin burunlar genelde buyuk oluyor, o sebeple burun duzeltme sektoru epey gelismis iran'da sanirim.

Şengen'de zaten sigorta şartı yok mu? Yoksa şu kaçak girdiğin adacıkta mı oldu

Geçmiş olsun bu arada.

Herseyin basi saglik.
Evet onun bile!

Sagliginiza